مرضش شدّت پيدا كند و يا ديرتر بهبودى حاصل كند و از موارد جبيره نباشد ، بايد تيمّم كند . ( مسأله 280 ) كسى كه آب برايش ضرر دارد و ضرر آن به قدرى است كه ارتكاب آن حرام مىباشد ، اگر با علم به ضرر و توجّه به حرمت وضو بگيرد يا غسل كند ، وضو و غسلش باطل است ، و در غير اين صورت صحيح مىباشد . چهارم : مصرف كردن آب در جاى ديگر برايش الزامى باشد ، مانند تطهير مسجد يا تطهير بدن و لباس براى نماز ، كه اگر در اين موارد از روى غفلت با آب وضو بگيرد يا غسل كند ، وضو و غسلش صحيح است . پنجم : از استعمال آب عذر شرعى داشته باشد ، مثل اين كه آب در محلّ غصبى يا در ظرف غصبى باشد و صاحب ملك يا صاحب ظرف راضى به تصرّف در آن نباشد . ( مسأله 281 ) در تنگى وقت احتياط مستحب اين است كه تيمّم كرده نماز را با تيمّم بخواند ، سپس وضو گرفته يا غسل نموده نماز را قضا كند . ( مسأله 282 ) اگر احتمال بدهد كه مىتواند وضو گرفته همه نماز و يا بنابر احتياط واجب مقدارى از نماز - ولو يك ركعت آن - را با وضو بخواند ، بايد چنين كند و نمىتواند به تيمّم بسنده كند . چيزهايى كه تيمّم بر آنها صحيح است بر هر چيزى كه زمين ناميده مىشود ، اگر چه مانند سنگها و تخته سنگها ، سفت و سخت باشد ، تيمّم جايز است ، اگر چه در صورت امكان تيمّم بر خاك ، احتياط مستحب است . ( مسأله 283 ) چيزى كه انسان بر آن تيمّم مىكند بايد پاك باشد . ( مسأله 284 ) چيزى كه در اصل از زمين به دست آمده ، ولى اكنون بر آن